Dzieje się - Sztuka

Portret Arnolfinich - poznaj tajemnice obrazu Jana van Eycka

2021-02-23 09:51:36

Fundacja Legalna Kultura przygotowała opowieść o obrazie bardzo znanym i wielokrotnie opisywanym, a mimo to skrywającym całe mnóstwo tajemnic. Przyjrzyjcie się razem z nami „Portretowi Arnolfinich” Jana van Eycka.

Portret ArnolfinichJan van Eyck i jego "Portret Arnolfinich"

Jan van Eyck (ok. 1390/1400-1441) był jednym z najlepszych malarzy niderlandzkich. Doprowadził technikę malowania farbami olejnymi do tak wysokiego poziomu, że przez wieki to właśnie jemu przypisywano jej wynalezienie. Również van Eyckowi w dużej mierze zawdzięczamy rozwinięcie portretu jako odrębnego gatunku. Jego najsłynniejszym osiągnięciem w tej dziedzinie jest obraz znany jako „Portret Arnolfinich”. Widzimy na nim dobrze ubraną parę we wnętrzu. Po wyposażeniu pokoju można poznać, że to zamożny dom mieszczański, urządzony wygodnie, ale bez przepychu. O dobrobycie świadczy między innymi paradne łoże, które było wówczas typowym elementem wyposażenia sali recepcyjnej, a nie sypialni. Na parapecie i skrzyni leżą pomarańcze, dostępne w XV-wiecznej Brugii tylko dla najbogatszych.
 
Mężczyzna i kobieta ukazani są w nietypowym dla epoki, całopostaciowym ujęciu. Do dziś nie udało się z całą pewnością ustalić ich tożsamości. Parę długo identyfikowano jako Giovanniego Arnolfiniego i jego żonę Giovannę Cenami, ale z dokumentów wynika, że wzięli oni ślub kilka lat po śmierci van Eycka. Dziś częściej uznaje się, że mężczyzna to inny Giovanni Arnolfini, pochodzący z tej samej rodziny włoskich kupców osiadłych w Brugii. Być może to właśnie jego van Eyck sportretował kilka lat później na obrazie z berlińskiej Gemäldegalerie (Staatliche Museen). Większą zagadką jest kobieta. Pierwsza żona Arnolfiniego, Constanza Trenta, zmarła przed 1433 r. Jeśli na obrazie jest ona, to portret namalowany w 1434 r. musiałby być jej pośmiertnym upamiętnieniem. Może kupiec pozował do obrazu z drugą żoną? Niewykluczone, choć w zachowanych dokumentach nie ma żadnych danych o jego ponownym małżeństwie.
 
Na tym nie kończą się pytania, bo jak dotąd nikomu nie udało się ostatecznie wyjaśnić, jaką sytuację oglądamy. Przez wiele lat uważano, że jest to scena ślubu i do dziś czasem określa się obraz tytułem „Zaślubiny Arnolfinich”. Współcześnie przyjmuje się raczej, że są to zaręczyny, wywód panny młodej z domu rodziców do domu męża, a może nawet jakaś formalność związana z prowadzeniem interesów. Odpowiedzi nie ułatwiają rozsiane po pokoju przedmioty, których symboliczne znaczenie można różnie interpretować. Przypuszczalnie wiele z nich odnosi się do życia domowego i małżeństwa: miotełka oznacza czystość, piesek wierność, a św. Małgorzata, której figurka ozdabia oparcie fotela, to patronka ciężarnych. U stóp mężczyzny  leżą ubłocone patynki (rodzaj chodaków chroniących obuwie), które wskazują na różnicę między uświęconą strefą domu, a pełnym brudu światem zewnętrznym.
 
Na obrazie znajdują się jeszcze dwie osoby, choć nie oglądamy ich bezpośrednio. Odbijają się w wypukłym zwierciadle wiszącym za małżonkami, stojąc w miejscu, na którym jesteśmy teraz my - widzowie. To ciekawa gra z przestrzenią, podobna zastosowanej przez Petrusa Christusa w „Złotniku w pracowni”, o którym pisaliśmy kilka tygodni temu. Nad lustrem malarz umieścił łaciński napis: „Johannes de Eyck funt hic 1434”, czyli „Jan van Eyck tu był 1434”, można więc podejrzewać, że jeden z mężczyzn widocznych w odbiciu to on sam. To nie jedyny taki przypadek w karierze artysty - swój odbity autoportret ukrył także w zbroi św. Jerzego na obrazie „Madonna kanonika van der Paele” z 1436 r. (Groeningemuseum, Brugia).
 
Choć badania „Portretu Arnolfinich” przynoszą więcej pytań niż odpowiedzi, to udało się odkryć niektóre tajemnice warsztatowe van Eycka. Malowanie zaczął od postaci, nieco zmieniając ich układ i idealizując sylwetki w trakcie pracy. Dopiero później dodał wszystkie rekwizyty. Obraz wykonany jest z dużą precyzją, ale artysta używał do nakładania farby także własnego placka, którego odcisk pozostawił w okolicy psa. W późniejszych latach portret należał między innymi do namiestniczki Niderlandów, Małgorzaty Austriackiej. Do londyńskiej National Gallery trafił w 1842 r., jako pierwszy obraz niderlandzki w kolekcji. Od tamtego czasu zbiory muzeum bardzo się rozrosły - obecnie możecie obejrzeć w nim jeszcze dwa obrazy van Eycka, w tym jego domniemany autoportret.
 
Zwiedzajcie z nami muzea i galerie całego świata bez wychodzenia z domu! Takie możliwości otwiera przed Wami sekcja MUZEA i GALERIE w Bazie Legalnych Źródeł na legalnakultura.pl

ip

Zdjęcie obrazu „Portet Arnolfinich” ze zbiorów National Gallery w Londynie na licencji CC BY NC ND

Słowa kluczowe: malarstwo, analiza, interpretacja, historia, Fudacja Legalna Kultura
Komentarze
Redakcja dlaStudenta.pl nie ponosi odpowiedzialności za wypowiedzi Internautów opublikowane na stronach serwisu oraz zastrzega sobie prawo do redagowania, skracania bądź usuwania komentarzy zawierających treści zabronione przez prawo, uznawane za obraźliwie lub naruszające zasady współżycia społecznego.
Zobacz także
postojowe dla artystÃłw
Rusza 5. edycja stypendiów artystycznych we Wrocławiu Wrocław

Prezydent Wrocławia ogłasza konkurs o przyznanie stypendiów artystycznych na drugie półrocze 2021 roku.

Portret Arnolfinich
Portret Arnolfinich - poznaj tajemnice obrazu Jana van Eycka

To dzieło bardzo znane i wielokrotnie opisywane, a mimo to skrywające mnóstwo tajemnic.

The Art of Banksy. Without Limits
The Art of Banksy. Without Limits - wystawa słynnego artysty już w Polsce [FOTO]

Po raz pierwszy w historii prace najbardziej tajemniczego artysty street artu zostały zaprezentowane w Polsce.

Polecamy
Jak narysować Sonica
Jak narysować Sonica? Zobacz prosty kurs [WIDEO]

Bohater filmu "Sonic. Szybki jak błyskawica" jest dość prosty do samodzielnego narysowania. Spróbujcie!

Alternatywne postacie Disney Marvel
Z "Krainy lodu" do "Avengers" - zobacz wspaniałe przeróbki artysty [FOTO]

Z bajek Disneya krótka droga do filmów z MCU.

Ostatnio dodane
postojowe dla artystÃłw
Rusza 5. edycja stypendiów artystycznych we Wrocławiu Wrocław

Prezydent Wrocławia ogłasza konkurs o przyznanie stypendiów artystycznych na drugie półrocze 2021 roku.

Portret Arnolfinich
Portret Arnolfinich - poznaj tajemnice obrazu Jana van Eycka

To dzieło bardzo znane i wielokrotnie opisywane, a mimo to skrywające mnóstwo tajemnic.

Popularne
Kolejne pokazy multimedialnej fontanny już wkrótce
Kolejne pokazy multimedialnej fontanny już wkrótce Wrocław

Dla tych, którzy jeszcze nie widzieli nowej atrakcji miasta, mamy dobrą wiadomość - kolejne pokazy już wkrótce!

Pierwszy pokaz największej fontanny w Polsce
Pierwszy pokaz największej fontanny w Polsce

Nowa fontanna we Wrocławiu to największa i najdroższa tego typu inwestycja w Polsce.

Depeszowcy kontra depesze
Depeszowcy kontra depesze

Tutaj każdy chce mieć swój dekalog. Każdy depesz, względnie depeszowiec wiesza go potem na ścianie, obok mnóstwa tłustych, cudownie odbijających światło, wycałowanych i w